|
Mazıdağı,Viranşehir ve Kızıltepe ilçeleri ile
sınır komşusu olan Derik yaklaşık olarak
1390-1400 yıllarında Térka aşiretinin bir kolu
olan Davutoğulları (Mala Dawıdé Kalo) ve
Kayıhanlılar (Mala Qeya) tarafından kurulmuştur.
Halen Derik'in ilk kurulduğu mehallere Gare Rezé
Déwıd ve Mérga Keya denilmektedir. Derik ilçesi,
Diyarbakır yöresinde astığı astık, kestiği
kestik olan Çıplak Haso adında bir miri
öldürmeleri sonucu oluşan kan davası yüzünden
göç etmek zorunda kalan bu iki aşiret tarafından
kurulmuştur. ........Derik'in yüzölçümü 13977
Km2 olup 1998 Yılı genel nüfus sayımına göre
merkez nüfusunun 19,750 kişi, 2000 Yılı nüfus
sayımında da 200.700 Kişi olduğu tespit
edilmiştir. Derik'te belediye teşkilatı 1874
tarihinde kurulmuş ve ilçe bu tarihte
Diyarbakır'a bağlı iken 1923 Yılından itibaren
Mardin'e bağlanmıştır. 31 Ekim 1927 Cuma günü
yapılan nüfus sayımında, İlçe merkezinde 528 ev,
38 dükkan, 1 cami ve 1 kilisenin bulunduğu, 1370
i erkek ve 1278 i kadın olmak üzere 2657 kişinin
yaşadığı, köyler ile beraber genel nüfusun ise
6930 u erkek, 8181 i kadın olmak üzere toplam
15111 kişiden ibaret olduğu tespit edilmiştir.
İlçe Mazıdağı'nın güney eteklerinden
Kızıltepe-Ceylanpınar ovalarına doğru alçalan
alanları kaplar. İlçe toprakları kuzeyden güneye
doğru alçalmaktadır. İlçe merkezinin üç tarafı
dağlarla çevrili olup, iklim karasal
özelliktedir. ........İlçenin ova kesimi bozkır,
Mazıdağı yamaçları ise meşelerle kaplıdır. Orman
alanlarındaki ağaçlar son yıllarda giderek
çoğalmakta ve gurleşmektedir. İlçede en çok
tahıl üretimi yapılmakla beraber sulama
kuyularının kazılması ve sulama göletlerinin
faliyete sokulması ile endüstri bitkilerinin
üretimide oldukça artmıştır. Bunun yanında
önemli miktarda sayılabilecek zeytinlikler,
bağlar ve meyva bahçeleride bulunmaktadır.
Derik'in rakımı 780 M dır. İlçe sınırları
dahilinde bulunan dağların yüksekliği 1500 M yi
aşmamaktadır. İlçedeki dağlar Mardin Eşiği
Dağları olarak adlandırılmaktadır. İlçenin ova
kesimi de Harrandan Nusaybine kadar uzanan
ovanın bir bölümünü kaplamaktadır. Ovanın önemli
bir bölümü de tarih öncesi dönemlerde faliyet
göstermiş yanar dağların püskürttüğü volkanik
siyah taşlar ile kaplıdır. Günümüzde sönmüş bu
yanardağlardan, çimento sanayiisinde hammadde
olarak kullanılan klinker maddesi
çıkarılmaktadır. ,,,,,,,,İlçe merkezinde ikamet
eden halkın geçimi bağcılık, sebzecilik,
meyvecilik ve zeytinciliğe dayanmaktadır.
Tarımın dışında üretime dayalı herhangi bir
faaliyet bulunmamaktadır. Dağ köyleri ile
Karacadağ yöresindeki köylerin geçim kaynağı
hayvancılık, ova köylerinin geçim kaynağıda
tarla ziraatına dayanmaktadır. ........Mardin
tarih boyunca hangi medeniyetin etki alanı ve
yönetimine girmişse, Derik'te bu devletlerin
yönetimine girmiştir. ........Derik nüfusunun
önemli bir bölümü
Kurtuluş Savaşından
kadar Ermenilerden oluşurken, zaman içerisinde
sosyal ve ekonomik nedenlerden Ermeniler göç
etmişlerdir. Artık Ermeni yoktur. .....İlçede
akarsular küçük çay ve dereciklerden oluşur.
Bunlardan başlıcaları; Şéb Deresi, Turcel
Deresi, Zorava Deresi ve Cırcıp Deresidir.
Ayrıca devlet tarafından yaptırılan sülama
amaçlı göletlerde vardır. Bunlarda Künreş,
Şerefli, Yıldız ve Dumluca göletleridir.
Derik ve Çevresinde Hüküm Süren Uygarlık ve
Devletler
Millattan Önce
3000
Mittaniler 2350 Akkad veSümerler 2300 Akkadlar
2216 Sümerler 1800 Babil 1595 Kasiler 1350
Asurlular 612 Medler 585 Persler 330 Büyük
İskender Dönemi 327 Selefkoslar 129 Partlar 66
Romalılar
Millattan Sonra
200
Sasaniler 600 Caris Oğlu Arus Yönetimi 639 İyad
B. Ganem komutasındaki islam orduları tarafından
fethedilme. (Hz.Ömer Dönemi) 639-739 İslam
dinine giren Arsus Kızı Mariye ve Torunu Amuda
Dönemi 739-837 Yılına kadar bu yöreler yıkık ve
virane kaldı 837-894 Musul Hükümdarı Al-i Hamdan
Dönemi 894 Halife 16. Mu'tadıt Billah tarafından
Mardin ve çevresi boşaltıldı. 930-977
Nasırüddevle Hasan Dönemi 977-1084 Mervaniler
Dönemi 1105-1400 Artuklu Devleti Dönemi 1394
Moğol İmparatoru Timur'un Talan ve istilası.
1400-1468 Karakoyunlular Dönemi. 1468-1507
Akkoyunlular Dönemi. 1507-1515 Sefevi Devleti
Dönemi. 1515-1923 Osmanlı İmparatorluğu Dönemi.
1923 Cumhuriyet Yönetimi.
Nüfus
İlçenin nüfusu 2000 genel nüfus sayımına göre
55.278. Bunun 19.806'sı ilçe merkezinde,
35.472'si ise kasaba ve köylerde yaşamaktadır.
İlçe bağlısı olarak merkez
hariç olmak üzere ilçe merkezine bağlı; ?
köy
ve 7
mahalleden
oluşmaktadır.
|
